دیار برزک

نگاهی به فرهنگ، آداب و رسوم شهر برزک

آثار و ابنیه تاریخی شهر برزک

یکشنبه دوازدهم فروردین ۱۴۰۳، 21:36

شهر برزک با قدمتی حدوداً ۵۰۰۰ ساله دارای فرهنگ کهن با ابنیه‌های تاریخی متفاوت می‌باشد که از آثار تاریخی و دیدنی این شهر نوپا می‌توان به حمام دوره صفویه، آب انبار قاجاریه، آسیاب آبی سعدآباد و آبشار طبیعی، تپه تاریخی قلعه، چشمه احمدآباد، مسجد جامع، درخت چنار تنومند کنار مسجد و.... اشاره کرد.

آب انبار دوره قاجاریه

تپه تاریخی قلعه

تپه تاریخی قلعه مربوط به دوره سلجوقیان و حتی قبل از آن می‌باشد. غار کشف شده در این تپه به همراه وسایلی نظیر تنور گلی، ظروف سفالی، سرکوه و... حکایت از سکونت و زندگی بسیار دور در این محل دارد.

ارتفاع قله این تپه از جاده اصلی حدود ۲۰ متر می‌باشد، هنگامی که از نگامی که از بالای آن اطراف را نظاره می‌کنی سرسبزی و شادابی درختان، دشت، کوه‌های سر به فلک کشیده وخانه‌های کاهگلی چشم را نوازش می‌کند.

چشم انداز زیبای اطراف تپه قلعه

ورودی تپه قلعه

تپه تاریخی قلعه در مرکز شهر واقع شده و دارای فضا و نمای زیبا از زاویه‌های مختلف است. به همت شهرداری برزک، این تپه به عنوان سایت برگزاری اولین جشنواره گل و گلاب شناسایی و طراحی شد و عملیات اجرایی آن از اوایل سال ۸۳ آغاز و به نام تفرجگاه و همایشگاه تپه تاریخی قلعه نامگذاری شد که در طرح جامع به عنوان همایشگاه و تفرجگاه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

جشنواره گل و گلاب در تپه تاریخی قلعه

مصالح مورد استفاده برای عملیات اجرایی این تپه، با اقلیم منطقه همخوانی دارد. یعنی با استفاده از سنگ و چوب این کار صورت گرفته و جذابیتی را ایجاد نموده است که تداعی کننده قدمت چندین هزار ساله این تپه می‌باشد.

این تفرجگاه دارای سکوهای سنگی جهت اسکان و استراحت است. صندلی و نیمکت‌های چوبی مطابق با فضای اطراف، آلاچیق، بنای کوشک در مرتفع‌ترین نقطه تپه، همچنین آبشار که از مرکز کوشک شروع و پس از گذشتن از برکه‌ها و جزیره‌های آب به پایین تپه در محل استخر ذخیره آب ختم می‌شود.

غار تاریخی تپه قلعه

تفرجگاه چشمه احمدآباد

این چشم شم در سمت شمال شرقی و در حریم رودخانه فصلی برزک واقع است و دارای چندین چشمه جوشان می‌باشد. در قسمت بالا دست آن درختان بید و درختچه‌های گز روییده و بستر زیبایی را ایجاد کرده است. این چشمه در ۱۰۰ متری خیابان اصلی واقع است و هر ساله گردشگران زیادی را به سمت خود جذب می‌کند. کوه‌هایی که در سمت جنوب شرقی چشمه قرار گرفته، گردشگران علاقمند به کوهنوردی را نیز به این ناحیه فرا می‌خواند.

آسیاب آبی سعدآباد و آبشار طبیعی

دره سعدآباد در قسمت شمالی برزک واقع است و در کنار رودخانه اصلی به طول ۴ کیلومتر امتداد یافته از بین چند دامنه کوه عبور می‌کنند و به مرکز شهر وصل می‌شود چشمه ساران و آب‌های همیشه خروشان آن در کنار طبیعت همیشه سبز اطراف آن جلوه‌ای زیبا ایجاد نمود است.

در قسمت جنوبی دره سعدآباد، آسیاب آبی با قدمت حدوداً ۲۰۰ ساله به چشم می‌خورد که با مصالحی از قبیل: خشت، گل، تیر و نی ساخته شده است. آسیاب آبی دارای تنوره‌ای می‌باشد که آب از بالا داخل آن ریخته و فشار آب این تنور سنگ‌های ۵۰۰ کیلوگرمی آسیاب را به حرکت در می‌آورد.

محل قرار گیری گندم

شهرداری اقدام به مرمت و بازسازی این آسیاب نمود و تفرجگاهی در جنب آن در حال احداث است مساحت این بنا ۱۱۰ متر مربع می‌باشد که شامل دو اتاق نشیمن برای آسیابان، اتاق آسیاب، یک انباری برای ذخیره گندم و سرویس بهداشتی است.

ورودی آسياب

اتاق آسیابان

حمام دوره صفویه

یکی دیگر از میراث‌های فرهنگی مهجور و فراموش شده می‌باشد.

این بنای کهن توسط فردی به نام سید حسن کاشانی به همراه حمام خان کاشان و حمامی در روستای خنچه ساخته شده است. برای گود برداری این حمام ۱۰ متر زمین را کندند که این کار یک سال به طول انجامیده و بعد از ۷ سال ساخت حمام به پایان رسیده است.

در ساخت این حمام از سنگ استفاده شده است سنگ‌ها را از فاصله یک کیلومتری با قاطر و الاغ حمل می‌کرده اند. برای برپا کردن ستون‌ها و محکم کاری‌ پایه‌ها از سرب و مخلوطی به نام ساروج (مخلوطی از شن، موم عسل، خاکستر و سفیده تخم مرغ) استفاده کرده اند. تمام سنگ‌های این حمام توسط فردی به نام استاد علی اکبر کوه ساحلی ظرف مدت یک سال تراشیده شده است.

در این حمام از چوب بید ساخته شده تا از پوسیدگی آن جلوگیری شود.

ورودی حمام بعد از مرمت

حمام بعد از مرمت
پشت بام حمام بعد از مرمت

حمام دارای دو خزینه به طول ۴ و عرض ۳ متر به نام استک و دو تخته سنگ برای نماز خواندن بوده است. آب مورد نیاز حمام از چشمه نزدیک آن که چشمه احمدآباد نام دارد تامین می‌شده است.

تا سال ۱۳۴۰ سوخت این حمام هیزم بوده است و در حال حاضر برای گرم کردن آن از نفت سیاه استفاده می‌کنند. لازم به ذکر است که سیل عظیم سال ۱۳۳۵ در برزک به حمام آسیبی وارد نکرد.

حمام قبل از مرمت

امامزاده سراج الدین ابن موسی بن جعفر(ع)

مقبره امام زاده سراج الدین در شمال شهر برزک واقع شده است و در قدیم ساختمان آن به صورت صفه های متعدد با گنبدی خشتی بوده است که به مرور زمان ساختمان را بازسازی کرده اند این امام زاده کرامات زیادی دارد از جمله شفای بیماران.

این مقبره در کنار گلزار شهدا و گورستان قرار دارد هر شب جمعه زائرین فراوانی از اقصی نقاط کشور به سوی خود جذب می‌کند.

قبل از بازسازی
ضریح چوبی

امامزاده چهل دخترون

در برزک علاوه بر امامزاده سراج الدین دو امامزاده دیگر نیز وجود دارد که به چهل دخترون و حاجی عوض معروفند. این دو امامزاده به نام‌های شاهزاده محمود و احمد از نوادگان امام سجاد(ع)می‌باشند. نقل قول کردند که چهل دختران به معنای گنج است.

گفته اند در زمان قدیم هنگام حمله غارتگران به برزوک چند دختر از ترس آنها به امامزاده پناه می‌برند و در آنجا غیب می‌شوند.

می‌گویند حاجی عوض متولی این امامزاده‌ها بوده است و هر وقت مشکلی برایش پیش می‌آمده امامزاده‌ها با کرامات خود مشکل او را برطرف می‌کردند؛ به همین علت او حاجی عوض نام گرفته است.

مقبره امامزاده‌ها در محله مصلی و مقابل هم قرار دارد. هر کدام از این امامزاده‌ها ضریح چوبی قدیمی دارد که در بالای یکی از آنها تاریخ ۱۱۱۳ به همراه آیه‌هایی از قرآن نوشته شده است که مطمئناً تاریخ ساخت این مقبره‌ها نیست و شاید تاریخ ساخت ضریح‌ها باشد.

از همان قدیم فردی به نام آقا حسین موسوی باغی را که در کنار این امامزاده‌ها قرار داشته برای متولی این امامزاده‌ها وقف می‌کند. اکنون این باغ وجود دارد و در تملک متولی امامزاده‌هاست اینگونه که مردم نقل کرده‌اند بعد از حاجی عوض که چندین سال متولی امامزاده‌ها بوده فرد دیگری به نام کربلایی شعبان چندین سال متولی امامزاده بوده است و طبق وصیت خودش، او را در همین امامزاده به خاک سپردند. بعد از مرگ کربلای شعبان فرد خیر دیگری به نام غلام حسین کاردان متولی زیارت شده که او نیز در اثر بیماری فوت کرده است و اکنون خانواده آقای کاردان متولی و کلیددار امامزاده‌ها هستند.

نویسنده: Hanane shahmiri نظرات:
© دیار برزک